Puszcza Białowieska

Puszcza Białowieska jest wyjątkowa. Trudno to opisać, trzeba zobaczyć i poczuć na własną rękę. W tym dziale spróbujemy przybliżyć Wam choć trochę na czym polega unikalność Puszczy, jak jest ona niszczona oraz jakie działania są podejmowane by temu zapobiec.

Puszcze takie jak Białowieska rozciągały się jeszcze kilka tysięcy lat temu na przestrzeni całej nizinnej Europy, od Pirenejów aż po Ural. Wraz z rozwojem cywilizacji, pierwotne lasy znikały – wypalane pod pola uprawne i pastwiska, wycinane na opał i na drewno budowlane, wykorzystywane do produkcji węgla drzewnego i środków chemicznych. Lasy, które przetrwały pierwszą falę kolonizacji zostały w późniejszym okresie zamienione w plantacje drzew, zarządzane przez leśników. Wycinane puszcze były więc zastępowane przez jednowiekowe, jednogatunkowe i ‘uporządkowane’ lasy przemysłowe.

Na całym tym obszarze przetrwała tylko jedna Puszcza – Białowieska. Jak to możliwe? Pełną historię przeczytacie w Sadze Puszczy Białowieskiej Simony Kossak. Poniżej telegraficzny skrót wydarzeń. Puszcza znajdowała się w pasie granicznym między Polską i Litwą, z dala od ośrodków cywilizacji takich jak Kraków i Wilno, a więc z dala od ludzkiej presji. Już w średniowieczu to był wyjątek. Dlatego ten teren został upatrzony przez polskich królów jako obszar polowań – i jako taki był chroniony przed wycinką, także w późniejszym okresie, przez rosyjskich carów. Pierwsze masowe wycinki i nowoczesna gospodarka leśna pojawiły się w Puszczy w czasie I Wojny Światowej za sprawą Niemców. Po Wojnie rabunkową wycinkę kontynuowała angielska firma Century. W kolejnych latach władzę nad Puszczą przejęli polscy leśnicy, prowadząc od tej pory (aż do dziś) zwykłą gospodarkę leśną. Tuż po I Wojnie powstał tu pierwszy rezerwat, dziś znany jako rezerwat ścisły w Białowieskim Parku Narodowym. W ten sposób w Puszczy spotkało się nowoczesne podejście do ochrony przyrody z pierwotnym ekosystemem – sytuacja unikatowa na skalę europejską!

Obecnie Puszcza Białowieska jest podzielona między Polskę i Białoruś. Po polskiej stronie Park Narodowy zajmuje 17% powierzchni, rezerwaty położone na terenach zarządzanych przez Lasy Państwowe – mniej więcej drugie tyle. Cała białoruska część jest parkiem narodowym. Puszcza jest jedynym w Polsce obiektem przyrodniczym wpisanym na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Polska część Puszczy stanowi 0.7% lasów w kraju…

Fot. Starfire